​​​​​​​Çıkar savaşları: Suriye’de El Kaide’nin kullanımı-1

El Kaide'nin kuruluş tarihi, iki dünya gücü (ABD ve Sovyetler Birliği) arasındaki iç savaş aşamasına kadar uzanıyor, bu örgütün kurulmasını sağlayan koşullar neler? Bölgedeki uluslararası çatışmalar ve savaşlar, Ortadoğu'daki siyasi çalkantılar bu örgütün genişlemesini nasıl etkiledi?

Bölgedeki ülkelerin neredeyse tamamında örgütlenen El Kaide, ABD ile Sovyetler Birliği’nin Afganistan’da yürüttüğü savaş ardından oluşumunu gerçekleştirdi. Bölge devletlerinde yaşanan savaşlar, siyasi durgunluk, halkların ihmal edilmesi zaman içerisinde bu örgütün yayılmasına neden oldu.

2 bölümden oluşan bu raporda ‘El Kaide’nin ortaya çıkışı ve oluşumundan önceki süreci, bölgede yayılmasını, Arap Baharı'nı kullanmasını ele alacağız.

Ayrıca El Kaide'nin Suriye'deki varlığına ve farklı isimler altında nasıl saklanmaya çalıştığına da değineceğiz.

EL KAİDE’NİN ÇIKIŞ SÜRECİ VE ÖNCESİ

ABD ve Sovyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş ile eş zamanlı olarak Afganistan'da bir iç savaş patlak verdi ve Afgan cephesi bu çatışmanın en önemli cephelerinden biriydi.

ABD, Kabil'de Sovyet birliklerinin konuşlandırılmasını, Sovyetleri Afgan cephesinde bölmek için bir fırsat olarak kullandı.

Birleşik Devletler, Batılı, Arap ve İslami bir ittifak öncülüğünde, Afganistan'ı Sovyet müdahalesinden kurtarmak için Cihat Birliği ağlarını kurdu.

Bu ağlar, Abdullah Ezam, Usame Bin Ladin, Eymen El Zewahri ve kendi üslerini kuran diğerleri de dahil olmak üzere çoğu cihatçı sembol ve hareketin dikkatini çekti.

Arap-Afgan anlaşmasından sonra, özellikle anavatanlarına dönmek için çoğu Arap, El Kaide’yi önemli görüyordu.

En büyük gönüllü grubu Müslüman Kardeşler, özellikle Kutub Hareketi idi. İlk dalga Abdullah Ezam, Usame Bin Ladin gibi Kardeşliğin Selefi mezhebine yakındı. Ebu Musab El-Suri adlı bir cihatçıya göre, Arap gönüllülerin sayısı 40 bin civarındaydı.

El Kaide’nin ortaya çıkışı için net bir tarih yok. 1988 yılında Bin Ladin bir dizi bürokratik işlere başladı. Hareketin üyelerinin sicil kayıtları oluşturuldu.

SOVYETLERİN ÇIKMASINDAN SONRA ‘EL-KAİDE’NİN ROLÜ SONLANDIRILDI

Sovyet birlikleri 1989'da Afganistan'dan çekildi ve Sovyet yanlısı Afgan hükümeti 1992'de Kabil'de çöktü. Ardından Afgan grupları arasında Taliban Hareketi ortaya çıktı. Diğer grupları ezen ve 1994'te Afganistan topraklarının çoğunu kontrol altına alan bir iç savaş çıktı. O dönemde, Sovyetler Birliği'nin çekilmesinden sonra ABD, Arap-Afganlara bilinçli olarak baskı uyguladı ve onlara zulmetti.

1994 yılının sonunda, "Birleşik Cihad"ın politikaları başarısız oldu ve ABD, Arap rejimleri ve Suudi Arabistan'a karşı artan düşmanlıkla birlikte yeni bir strateji arayışı başladı.

EL KAİDE KURULDU

Tekrarlanan yenilgiler nedeniyle El Kaide küresel bir cihatçı örgüt olarak kuruldu.

Bu örgüt, Arap ve İslam bölgesindeki Batı hegemonyasını sona erdirmek için çalışmalara başladı. Arap ve İslami diktatörler tarafından temsil edilen "düşman yakındır" cihatçı hikayesi büyüdü. Bu hikayeye göre bu güçler bağımsız değiller, kendilerini ABD ve müttefiklerinin emperyalist gücü olarak kurmuşlardır.

"Düşmana” karşı savaşın başlamasından kaçınılmalıdır. Bununla birlikte cihadın küreselleşmesi yaygınlaştı. Bunun için örgüt, Arap devletlerindeki bölgesel, ulusal ve siyasi koşulları ile demokratik dönüşüm projelerinin başarısızlığını, bazı bileşenleri ve büyük güçler arasındaki çatışma gibi yerel ve uluslararası koşulları göz ardı ederek kullandı.

DAHA RADİKAL BİR CİHATÇI HAREKET KURULDU

El Kaide, Saddam Hüseyin'in 2 Ağustos 1990'da Kuveyt'i işgal etmesinden bu yana, ABD ve Suudi Arabistan'a düşmanlığını dile getirdi. Suudi Arabistan da karar verdi ve Amerikan güçlerine çağrıda bulundu. Ardından "daha radikal bir cihatçı hareket" ortaya çıktı ve Suudi sisteminin meşruiyetini sorgulamaya başladı.

Bin Ladin, o sırada konunun en önde gelen isimlerinden biriydi, bu yüzden Suudi Arabistan'dan ayrılmadan önce sürekli baskı ve engellemeye maruz kaldı.

Tarihler 23 Şubat 1998’i gösterdiğinde Bin Ladin, haçlılar ve Yahudilere karşı Dünya İslam Cephesi’ni açtığını duyurdu. Ardından Bin Ladin ‘El Kaide’nin doğu Afrika ve Yemen kollarından güç alarak, ABD’ye karşı saldırılar gerçekleştirmeye başladı. Bu saldırıların en önemlisi şüphesiz ki 11 Eylül 2001’de Pentagon’daki ABD Savunma Bakanlığı’na yapılan saldırıydı.

11 EYLÜL SALDIRISI EL KAİDE’Yİ BAŞKA BİR AŞAMAYA TAŞIDI

ABD, eylül saldırılarına misilleme olarak Ekim 2001'de Afganistan'a müdahale etme kararı aldı. Ancak birçok uzman ve analist, George W. Bush yönetiminin saldırıyı genişlemeye dayalı bir siyasi stratejiyi haklı çıkarmak için kullandığını söylüyor.

Washington, örgütün birçok liderini tutuklayıp öldürdü. Ancak operasyon El Kaide'yi ortadan kaldırmadı.

ABD Başkanı George W. Bush, 20 Mart 2003'te El Kaide'nin güvenli sığınaklarıyla mücadele etme ve örgütün dağılmasını hızlandırmak için Irak'a yönelik askeri saldırısını duyurdu. Operasyonun amacı Saddam Hüseyin'in despot rejimini demokratik bir rejime dönüştürmekti. Ama tam tersine El Kaide için başka güvenli sığınaklar sağladı.

El Kaide, ABD liderliğindeki Irak işgalinin ardından Arap dünyasında kendisini yeniden örgütledi. ‘Bilad El-Rafidan El-Kaide’ 8 Ekim 2004 tarihinde Irak'ta bölgesel şubeler kurmaya başladı. Yemen'de de benzer şubeler kuruldu. 2009’da Suudi’de, 2007'de Fas'ta, ‘Fas İslam Cumhuriyeti'ndeki El Kaide’ adıyla ve Somali'de, Mücahit Gençlik Hareketi kuruldu.

(rr)

ANHA


Diğer Haberler