Hurilerin başkenti acil bakım bekliyor

Hurilere başkentlik yapan ve tarihi M.Ö 4’üncü yüzyıla kadar varan UNESCO listesindeki Mozan höyüğü, bakımsızlık ve hava koşullarının etkisiyle büyük zarar gördü. Tarihi höyüğün ayakta kalabilmesi için acil bakıma ihtiyacı var.

Hurilere başkentlik yapan tarihi Urkeş kenti, olumsuz doğa koşulları ve bakımsızlık nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Rojava’da yaşayan halk tarafından Mozan Tepesi (Gırê Mozan) olarak bilinen kent, Qamışlo’nun 5 kilometre batısında yer alıyor. Kurulduğu dönem verimli su kaynaklarına yakınlığı ile medeniyete ev sahipliği yapan Mozan Tepesi, bulunduğu stratejik nokta itibariyle Mezopotamya için önemli ticaret merkezlerinden biri olmuş. 

Bölge tarihe ışık tutabilir

Yaklaşık 120 hektarlık alanda kurulan kentin yerden yüksekliği ise 27 metreye kadar ulaşıyor. Bölgede yapılan araştırmalarda tarihi M.Ö. 6. yüzyıla kadar varan tarihi kalıntılar bulundu. Bölge ilk kez M.Ö. 3500’lü yıllarda Huriler tarafından başkent yapılmış. Mozan höyüğünde ilk araştırmalar Max Mallowan tarafından 1937 yılında araştırmalar yapılmış. 1984 yılında ise İtalyan araştırmacılar Marilyn Kelley Buccellati ve Giorgio Buccellati bölgeye gelerek araştırmalarda bulundu. Yapılan araştırmalarda birçok tarihi kalıntı bulundu ve bölgenin önemi arttı.

Bölgedeki savaş koşulları nedeniyle tarihi höyükteki kazılar da durdu. Bölgedeki tarihçiler, höyükte kapsamlı bir araştırma yapılması halinde tarihe ışık tutacak birçok kalıntı bulunacağına işaret ediyor. 

Höyük izlenimleri

Qamişlo’dan tarihi höyüğe doğru yola çıkıyoruz. 5 kilometrelik yolun ardından höyük tüm görkemiyle bizi karşılıyor. Tarihi alanın girişine konulan tabelada, höyüğün tarihi ve yapılan araştırmalara ilişkin bilgiler yer alıyor. Yolu bozuk olan höyükte güvenlik ise YPG ve YPJ güçlerince sağlanıyor. YPG-YPJ savaşçıları bölgedeki tarihi kalıntıların çalınmasını ya da zarar verilmesini engellemek için nöbet tutuyor.

Araçtan inince sararmış otlar arasında tarihi kalıntılar görülüyor. İlk dikkat çeken durum ise, tarihi alanın bakımsızlığı. Tarihçiler, olumsuz doğa koşulları ve bakımsızlıktan dolayı son derece incelmiş bir toprak tabakasıyla kaplı Höyükte tarihi eserlerin büyük zarar gördüğü uyarısı yapıyor.

Bölge halkı bu sene son 50 yılın en yoğun yağışlarının yaşandığını işaret ederken, bu yağışlardan kaynaklı tarihi höyüğün bu yağışlardan gördüğü zarar da çabucak fark ediliyor. Yetkililer, bölgedeki tarihi kalıntıları korumak için bez parçaları kullansa da bu yöntemin kalıcı bir çözüm olmadığı görülüyor.

Tarihi höyük UNESCO listesinde yer alıyor, ancak şu ana kadar bölgenin korunması için hiçbir önlem alınmış değil. Cizre Bölgesi Arkeoloji Komitesi de bölgenin korunması için UNESCO düzeyinde girişimler de bulunmuş, ancak şimdiye kadar bu yönlü bir sonuç elde edilememiş. Özerk Bölge Arkeoloji Komitesi Eşbaşkanı Amar Ehmed, bölge halkına bu tarihi yapıların korunması için duyarlı olmaları çağrısında bulunuyor.

Mozan Höyüğünün bölümleri

Aslan tapınağı

Bu tapınak, yerden 27 metre yükseklikteki bir sahnede kurulmuş. Bu tapınaktan geniş bir alandan geçildikten sonra saraya ulaşılıyor.

Saray

Saray, iki farklı bölüm ve resmi bölümün etrafını oluşturan geniş bir alandan oluşuyor. İlk bölüm, daha alçakta ve hizmet alanını oluşturuyor. Bu bölüm, antre, erzak deposu, şahın özel hizmet alanı ve tanınmayan bir başka bölüm olmak üzere 4 farklı bölümden oluşuyor.

İkinci bölüm ise resmi yönetim alanından oluşuyor. Burada şah ve ailesi ile hizmetçileri bulunuyor.

Kuyu

Yuvarlak, karanlık ve derin bir bölümdür. Bu bölümün ruhların çağrılması ve tanrı ile baş başa kalmak içini kullanıldığı belirtiliyor. Bu bölüm saray ve tapınağa bağlıdır.

Mühür

Bölgede, yün ve taştan yapılma yüzlerce mühür ve mühürlü sütun bulunuyor. Bu mühürlerin tarihinin M.Ö. 3. yüzyıla kadar dayandığı belirtiliyor. Mühürlerin büyük bölümü saray ve depo kısmında bulunuyor. Bölgede ayrıca Hurilerin yaşamı hakkında bilgi veren kalıntılar da bulunuyor. Mühürler, ülkenin koşulları, toplumsal ve siyasi ilişkiler, ekonomi, tanrıçaların rolü ve görevleri hakkında bilgiler taşıyor.

Urkeş aslanı

Bölgede, bronzdan yapılma ağzı açık bir aslan figürü de bulunuyordu. Huri dilinde yazılı kimi yazılarında bulunduğu heykel, Fransa’da Lûver Müzesi’nde korunuyor.

Bölgedeki esas tarihi kalıntıların ise halen toprak altında olduğu belirtiliyor. Bölge kapsamlı bir araştırmayı bekliyor.

(eyl)

ANHA


Diğer Haberler