Rojava Devrimi’yle gelişen kadın ekonomisi

Kadın devrimi olarak da nitelendirilen ve 8'inci yılına giren Rojava Devrimi, geride kalan süre içinde ekonomi alanında önemli gelişmeler yaşadı. Kadın öncülüğünde geliştirilen ekonomi alanında birçok proje hayata geçirilirken önümüzdeki süreçte gerçekleştirilmek üzere birçok yeni proje de planlama dahiline alındı.

Rojava Devrimi, diğer bir deyişle Rojava Kadın Devriminin ilk adımı 19 Temmuz 2012 yılında atıldı. Devrimin temelini oluşturan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın felsefesiydi. Öcalan'ın fikirleri temelinde toplum inşasının birçok alanında önemli adımlar atılırken, toplumsal ekonominin kadın öncülüğünde geliştirilmesi için önemli projeler hayata geçirildi.

İnşa süreci Öcalan'ın fikirleriyle başladı

Devrim öncesi kadını yok sayan, eve hapseden erkek egemen zihniyet, kadının toplumdaki rolünü neredeyse sıfırlamıştı. Rojava Devrimi'yle demokratik toplumun inşasında öncü konumuna gelen kadın, oluşturulan komünler yoluyla  yeni ekonomi sisteminin ilk adımları atılmış oldu.

Zorlu koşullarda geliştirilen ekonomik sistemi inşa süreci, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın perspektifleri doğrultusunda hayat buldu. Kuzey Suriyeli kadınlar, komünal ekonomiyi esas alarak geliştirilen yeni yöntemlerle sistemi uygulamaya geçirdi.

Kadın ekonomisinin temelleri atıldı

Kongreya Star (Eski ismiyle Yekitiya Star) kadın ekonomisinin geliştirilmesi için oluşturulan komünler bünyesinde kadın ekonomi komitelerini oluşturmaya başladı. Kadın ekonomisinin geliştirilen bu komiteleşme süreci sistemin geliştirilmesi açısından temel oluşturdu.

Ekonominin güçlendirilmesi projeleri

Rojava Devrimi'nin ilk adımı; kadının toplumdaki rolü, özgür kadın kimliğinin geliştirilmesi amacıyla eğitim ve örgütlenme sürecinin başlatılması oldu. Kongreya Star, kadın meclisi ve komün inşasıyla birlikte başta ekonomi olmak üzere yaşamın her alanında eğitimlere başladı. 2014 yılında Efrîn, Kobanê ve Cizre Kantonu Özerk Yönetimlerinin ilanıyla birlikte yönetim içinde Kadın Kurulları oluşturulmaya başlandı ve oluşturulan kurullar kadın ekonomisinin güçlendirilmesi için projeler geliştirmeye başladı.

2015-2016 tarihleri arasında Kongreya Star kadınlarla düzenlediği toplantının ardından ilk tarım projesini uygulamaya koydu. Komün ve meclislerden seçilen 4 bin kadın bu projede yer aldı. Proje kapsamında Cizre Kantonu'nda 55 bin dönüm alana buğday, arpa ve mercimek ekimi gerçekleştirilirken, sebze üretiminin yanı sıra hayvan yetiştiriciliğine de debaşlatıldı.

İlk kadın ekonomi konferansı

Kadın Ekonomisi Merkezi, ekonomi faaliyetlerini genişletmek amacıyla ilk konferansını 15 Haziran 2017’de Kuzey Suriye'nin Cizre Kantonu'nda gerçekleştirdi. Konferansta savaş durumu, ekonomi inşasının önemi ve uygulanan ambargonun kırılmasında kadın ekonomisinin önemi gibi konular tartışıldı.

Konferanstan önemli kararlar çıktı

Konferansta Kuzey Suriye Kadın Ekonomisi Koordinasyonu, ekonomi eğitim akademisi, ekonomiyi geliştirme ve araştırma merkezinin kurulması; ekonomi uzmanlarının yetiştirilmesi ve kooperatiflerdeki kadınların çalışmalara ilişkin eğitilmesi gibi bir çok karar alındı. Konferansta ayrıca tarım, ticaret ve hayvancılık kooperatiflerinin çoğaltılması ve aktifleştirilmesi, tarım kooperatifleri tarafından tarım araç-gereçlerin karşılanması, kadın el işi çalışmalarının güçlendirilmesi, küçük bölgesel kooperatiflerin kurulması gibi kararlar da alındı.

Rojava’dan tüm Kuzey Suriye’ye

Kadın ekonomisini güçlendirme çalışmaları Rojava bölgeleriyle sınırlı kalmayarak Reqa, Tebqa, Derazor ve Minbic’e kadar yayıldı.

DAİŞ çetelerinden kurtarılan bölgelerde kadın örgütlenme çalışmalarını başlatan Kongreya Star, yıllarca çete vahşetine maruz kalmış kadınları yaşamın tüm alanlarında öncü hale getirmek için büyük zorluklarla mücadele etti.

Örgütleme ve kadın çalışmalarının sonuç vermesiyle birlikte Til Hemîs ve Til Biraklı Arap kadınların ekonomi alanındaki faaliyetleri fidanlık ve giyim mağazaları ile başladı.

Minbicli kadınlar da geleneksel yemeklerin yapıldığı Rebî (Buhar) adlı lokanta, tavuk çiftliği ve çay bahçesi işletmeleriyle ekonomi çalışmaları yürüttü.

Reqa’da ise, Sivil Meclis’e bağlı Kadın Komitesi’nin desteği ile Reqa Simra bölgesinde 10 dönüm genişliğindeki seralarla tarım projesi hayata geçirildi. Kent merkezinde de kadınların işlettiği pastane açıldı.

En son kurtarılan Derazor’da ise kadınlar için tekstil atölyesi açıldı.

Kadınların yönettiği projeler

Geçtiğimiz yıllarda Kadın Ekonomi Komitesi Derik’teki Çarçela ve Sêmalka lokantaları ile Pepûle çarşısı; Kobanê’deki Amargî lokantası, Hesekê’deki Fisûl (Werz) gıda fabrikası, Rimêlan’daki kafeterya, Hesekê ile Qamişlo’daki tekstil atölyelerinin açılışına destek verdi.

Tüm bunlarla beraber tarım alanında da kadınlar çok sayıda projeyi hayata geçirdi. Hesekê Kantonu’nda 4 bin, Tirbespiyê’de de 3 bin meyve ağacı ekildi. 4 yıl önce dikilen ağaçların bu yıl meyve vermesi bekleniyor.

Komite kurumlarda çalışan kadınlara da destek sağlıyor

-Kadın Ekonomi Komitesi, Özerk Yönetim’in kurumlarında çalışan kadınların, başarıyla sonuçlanan projelere katılımlarını da sağladı.

-Küçük işletmeler, imalathaneler ve atölyelerde çalışan Efrînli kadınlar, Türk ordusu ve çetelerinin işgali sonrası Şehba Kantonu’ndaki kamplarda içme suyu ve giyim atölyelerinde çalışmalarını sürdürüyor.

Kadın işletmelerinde çalışan emekçiler

-Kadın Ekonomi Merkezi, Rojava dışından getirilen alet ve malzemelerin korunma ve depolanması için de projelerini hayata geçirdi.

-İşletme ve ekonomide tecrübeli Efrîn ve Halepli kadınların yönettiği çok sayıda imalathane açıldı. Bu imalathanelerde onlarca kadın istihdam ediliyor, meslek öğreniyor.

Çalışmalar başka ülkelerin dikkatini çekiyor

Rojava ve Kuzey ve Doğu Suriye’de, ekonomi alanındaki çalışmaların başarısı değişik ülkelerin ilgisini ve yardımını beraberinde getirdi. Örneğin, Hol Kampı’ndaki dikiş atölyesi başta olmak üzere kimi projelere bazı ülkeler direkt destek sundu.

2019 yılı projeleri

-Kuzey ve Doğu Suriye Kadın Ekonomi Komitesi’nin bu yılki projelerinden biri, bölge çapında yapılması planan ‘Buğday Festivali’.

-Komitenin bir diğer projesi ise yangın sonucu küle dönen tarım arazileriyle ilgili. Söz konusu projenin tarım ve hayvancılıkta deneyimli aileler tarafından yürütülmesi ve gelecek yıl hayata geçirilmesi planlanıyor.

-Tüm bunlarla birlikte dokuma atölyesi ve ev eşyası imalathanesinin açılışı; Amûde’de kadınlara özel bir çarşının açılışı da komitenin projeleri arasında. 

-Öte yandan Tirbespiyê’de kurulacak kadın akademisinde kadın ekonomisinin geliştirilmesi de komitenin bir diğer projesi de bu yıl içerisinde hayata geçirilmeye çalışılacak.

(sa/cj)

ANHA


Diğer Haberler