Rojava’da Kürt dili için büyük emekler verildi

2012 yılında başlayan Rojava Devrimi ile birlikte adeta yeniden doğan Kürt dili, verilen büyük emekler sonucu okullarda ana dil olarak verilmeye başladı.

Kürdistan halkları tarih boyunca sömürgeci devletler tarafından inkar ve asimilasyon politikalarına maruz kaldı. Kürtçeyi yasaklayan diktatörler Kürtleri yok etme politikalarını hayata geçirdiler. Sömürgeci politikaları reddeden Kürt halkı da direnişi bir an olsun bırakmadı. Melayê Cizîrî, Feqî Teyran, Ehmedê Xanî, Mîr Celadet Bedirxan, Nûredîn Zaza, Osman Sebrî, Cegerxwîn ve Miserî Xan Xisroy gibi Kürt aydınları sömürgecilerin bütün politikalarını boşa çıkararak Kürt dilini, kültürünü ve sanatını her koşul altında koruyarak günümüze kadar taşıdı.

UNESCO tarafından 1999 yılında alınan kararın BM Genel Kurulu’nda onaylanmasının ardından 21 Şubat Dünya Ana Dil Günü olarak kutlanıyor. Dünya halkları bu tarihte çeşitli etkinliklerle ana dil gününü kutluyor. Kürt halkı da diğer halklar gibi bu tarihte tüm işgalci saldırılara rağmen ana dil gününü kutluyor.

19 Temmuz 2012’de Rojava devriminin gerçekleşmesi ile birlikte Kürt halkı ana dil konusunda önemli kazanımlar elde etti. Ana dilin kullanılmasının yaygınlaşması ile birlikte okullarda Kürtçe eğitim verilmeye başlandı.

Kürt dili çalışmalarının örgütlenmesi ve Kürt dilinin geliştirilmesi amacıyla Kürt Dil Kurumu kuruldu. Kürt Dil Kurumu kurucularından Gulê Hesen, karşılaştıkları zorluklara ilişkin “Devrimden önce Kürt dil çalışmaları Rojava’da sınırlı bir şekilde yapılıyordu. 2007 yılında başlatılan bir hamlede halk gizli bir şekilde evlerinde Kürt dilini öğrenmeye başladı” dedi.

DEVRİMİN İLK FAALİYETİ KÜRT DİL KURUMU

Rojava Devrimi’yla birlikte Kürt dili akademik anlamda yeniden doğdu. Devrimin ilk meyvelerinden olan Kürt Dil Kurumu üçüncü dil konferansını Amûdê’de 2012 yılında gerçekleştirdi. İlk konferans devrimden önce 2007 yılında Kobanê’de ikinci konferans da 2009’da Halep’te gerçekleştirilmişti. Üçüncü konferansın sonunda Kürt Dil Kurumu da resmi olarak kurulmuş oldu. Kuruma bağlı olarak Kuzey ve Doğu Suriye’nin tüm kentlerinde Kürt dilinin öğretilmesi için merkezler açıldı.

Gulê Hesen, Kürt dili öğretmenlerine ihtiyaç duyulduğunu dil eğitimi için materyallerin de az olduğunu ifade etti.

KÜRTÇE OKULLARDA RESMİ DİL OLDU

Kürt Dil Kurumu, son birkaç yıldır Kürt dili öğretmeni ve ders materyalleri çalışmalarına hız verdi. Uzun uğraşlar ve büyük emekler sonucu Kürt dili Arapça ile birlikte okullarda resmi dil olarak okutulmaya başladı. Özerk Yönetim’e bağlı Eğitim Öğretim Komitesi, yeni ders materyallerinin okullarda okutulmasını koordine etmeye başladı. Aynı temelde fakülte ve akademiler kuruldu.

KÜRT DİLİ VE KÜLTÜRÜ İÇİN ARAŞTIRMA MERKEZLERİ KURULDU

Özerk Yönetim’in kurulmasının ardından Kürtçe eğitimin verilmesi için hazırlanan materyalleri Kürt dilinin yeniden doğması olarak nitelemek mümkün. Diğer yandan Kürt Dil Kurumu, 2019 yılından bu yana yanlış kullanılan Kürtçe kelimeler için araştırmalar yapmaya başladı.

Kürt Dil Kurumu Yöneticisi Viyan Cûdî, “15 Mayıs 2019 Kürt Dil Bayramı’nda Kürtçe ile ilgili araştırmaların yapılması için Kürt Dil Kurumuna bağlı araştırma merkezi kuruldu. Amaç Kürt dili çalışmalarını örgütlemek ve yanlış kullanımların önüne geçmekti” dedi.

Kurulan merkezde gramer, çeviri ve sözlük komiteleri bulunuyor. Her komitenin çeşitli kentlerde temsilciliği bulunuyor. Merkez aldığı geri bildirimler ışığında gramer ve sözlük çalışmalarını geliştiriyor. Oluşturulan materyaller dört parça Kürdistan’da bulunan akademiler ve okullarda dil eğitiminde kullanılabiliyor.

Çalışmaları hakkında bilgi veren Viyan, “Çalışmalarımız kapsamında Kürt dili ile ilgili çalışmalar yapan birçok kişi ve Avrupa ile dört parça Kürdistan’dan çok kişi ile görüşmelerimiz oldu” diye konuştu.

GRAMER KİTAPLARININ HAZIRLANMASI

Araştırma Merkezi’nde bulunan komitelerin Kürtçe gramer ve sözlük çalışmalarını tamamlamak üzere olduğunu bilgisini paylaşan Viyan, komitelerde uzman kişilerin yer aldığını vurguladı.

Konuyla ilgili Cizre Bölgesi Eğitim Öğretim Komitesi Mihemed Salih Ebdo, “Özerk Yönetim’in kurulmasının ardından Kürt Dil Kurumu koordinesinde bölgedeki bir çok merkezde okullarda Kürt dili eğitiminin verilmesi için materyalleri hazırlamaya başladık. Daha sonra materyallerin geliştirilmesi için üniversiteler bünyesinde akademiler kurduk. Ders materyalleri Kürtçe ve Arapça olarak hazırlanıyor” şeklinde konuştu.

İŞGALCİ TÜRK ORDUSU OKULLARA SALDIRDI

İşgalci Türk devletinin Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik işgal saldırılarında birçok okul talan edildi. İşgalden kaçan binlerce göçmen Özerk Yönetim’e bağlı okullara yerleşti. Yüz binlerce çocuk saldırılar nedeniyle eğitim hakkından mahrum kaldı.

Efrîn Eğitim Komitesi’nin verilerine göre yaklaşık 45 bin öğrenci saldırılar nedeniyle eğitimden uzak kaldı.

İşgal saldırılarından önce Cizre bölgesinde 19 bin öğrenci bulunuyordu. Bölgede eğitim hizmeti veren 2 bin 225 okul bulunuyordu. Türk devletinin işgal saldırılarının ardından Serêkaniyê, Girê Spî ve Til Temir’de 150 okulda eğitim faaliyetleri durdu. Cizre Bölgesi Eğitim Öğretim Komitesi göç eden çocukların eğitim hakkından uzak kalmaması için çalışmalarına devam ediyor. Saldırılar nedeniyle göç eden öğretmenler komitenin koordinesinde yeniden görevlendirildi. Her türlü zorluğa rağmen eğitim müfredatı sürdürülüyor. Eğitim, ana dilin korunmasının önemli yollarından biridir.

(rr/cj)

ANHA


Diğer Haberler